Wybory parlamentarne w Polsce w 1989 roku.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
 Ten artykuł jest częścią serii Polityka III RP |
| Prawo |
|---|
| Konstytucja Polskie prawo |
| Władza wykonawcza |
| Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów |
| Władza ustawodawcza |
| Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe |
| Władza sądownicza |
| Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny |
| Samorząd terytorialny |
| Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa |
| Kluby parlamentarne |
| PO PiS Lewica PSL |
| Wybory |
| Wybory w Polsce (od 1989):
prezydenckie: |
Wybory parlamentarne w Polsce w 1989 roku (tzw. Wybory czerwcowe, Wybory do Sejmu Kontaktowego) - odbyły się 4 czerwca i 18 czerwca. Były to pierwsze częściowo wolne wybory w powojennej historii Polski. W ich wyniku Polska stała się pierwszy państwem bloku wschodniego, w którym wyłonieni w wyborach przedstawiciele społeczeństwa uzyskali realny wpływ na sprawowanie władzy.
Spis treści |
edytuj Geneza
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Strajki w Polsce 1988, Rozmowy w Magdalence, Okrągły Stół (historia Polski).W wyniku niezadowolenia społecznego w 1988 roku w całym kraju doszło do serii strajków. Jednym z naczelnych postulatów była ponowna legalizacja "Solidarności". 31 VIII doszło do spotkania Lecha Wałęsy z gen. Kiszczakiem, po którym Wałęsa wezwał do zaprzestania strajków, po czym wkrótce doszło do kolejnych spotkań z przedstawicielami władzy.[1] Mimo braku postępu w rozmowach 18 grudnia powołany został Komitet Obywatelski przy przewodniczącym NSZZ "Solidarność", którego trzon stanowili zwolennicy rozwiązań kompromisowych. Jeszcze przed jego powstaniem, 30 listopada doszło do debaty telewizyjnej pomiędzy Lechem Wałęsą a przewodniczącym OPZZ Alfredem Miodowiczem, która ugruntowała popularność Wałęsy w społeczeństwie. Na przełomie grudnia i stycznia doszło do obrad X Plenum KC PZPR, na którym działacze partyjni przyjęli koncepcję porozumienia się z "Solidarnością". Pomiędzy 6 lutego a 5 kwietnia 1989 toczyły się obrady tzw. Okrągłego Stołu.[2] W ich wyniku podjęto szereg postanowień w poszczególnych dziedzinach, w tym o zmianie ordynacji, kompetencjach prezydenta oraz utworzeniu Senatu. Ustalono, że 65% w Sejmie przypadnie przedstawicielom PZPR, ZSL, SD oraz stronnictw prorządowych, natomiast o pozostałe 35% ubiegać się będą mogli kandydaci bezpartyjni. Całkowicie wolny miały być natomiast wybory do Senatu.[3] 7 kwietnia 1989 Sejm zmienił ordynację wyborczą oraz dokonał nowelizacji konstytucji, a 17 kwietnia Sąd Najwyższy ponownie zarejestrował "Solidarność".[4]
edytuj Kampania wyborcza i przebieg głosowania
Komitet Obywatelski postanowił, że wystawi łącznie 161 kandydatów do Sejmu i 100 do Senatu, listy wyborcze ułożą komitety regionalne. Każdy z kandydatów został sfotografowany z Lechem Wałęsą. Powstała wielonakładowa "Gazeta Wyborcza" oraz reaktywowano "Tygodnik Solidarność".[4] Z kolei strona rządowa zdecydowała się na wystawienie większej liczby kandydatów, w tym wielu mniej rozpoznawalnych[4], a swoją kampanię nasiliła dopiero w ostatnim tygodniu przedwyborczym.[3]
edytuj Rezultaty i następstwa
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Sejm X kadencji (1989-1991), Transformacja w Polsce po 1989.W wyniku głosowania w 1. turze doszło do zdecydowanego zwycięstwa kandydatów Solidarności, którzy zdobyli 160 spośród 161 mandatów w Sejmie oraz 92 spośród 100 w Senacie. Koalicja rządowa do Sejmu wprowadziła zaledwie 3 reprezentantów. Frekwencja wyborcza wyniosła 62%.[5] W drugiej turze opozycja uzyskała 1 brakujący mandat w Sejmie oraz 7 w Senacie. Frekwencja wyniosła jedynie 25%. 23 czerwca posłowie i senatorowie wybrani z list "Solidarności" utworzyli wspólnie Obywatelski Klub Parlamentarny, na którego czele stanął Bronisław Geremek.[6] Wyborcza klęska komunistów uniemożliwiła im powołanie własnego rządu, w związku z czym w dniu 24 sierpnia 1989 na czele koalicyjnego gabinetu stanął Tadeusz Mazowiecki.[7]
 |
|
edytuj Zobacz też
Przypisy
- ↑ Marek Derwich: Polska XX wieku (1914-2005). Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2004, s. 184, seria: Polska. Dzieje cywilizacji i narodu. ISBN 83-7384-089-3.
- ↑ Marek Derwich: Polska XX wieku (1914-2005). Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2004, s. 185, seria: Polska. Dzieje cywilizacji i narodu. ISBN 83-7384-089-3.
- ↑ 3,0 3,1 Marek Derwich: Polska XX wieku (1914-2005). Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2004, s. 186, seria: Polska. Dzieje cywilizacji i narodu. ISBN 83-7384-089-3.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Wojciech Roszkowski: Najnowsza historia Polski 1980-2002. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 102. ISBN 83-7391-086-7.
- ↑ Wojciech Roszkowski: Najnowsza historia Polski 1980-2002. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 117. ISBN 83-7391-086-7.
- ↑ Wojciech Roszkowski: Najnowsza historia Polski 1980-2002. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 119. ISBN 83-7391-086-7.
- ↑ Wojciech Roszkowski: Najnowsza historia Polski 1980-2002. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 123. ISBN 83-7391-086-7.
edytuj Bibliografia
- Wojciech Roszkowski: Najnowsza historia Polski 1980-2002. Warszawa: Świat Książki, 2003, ss. 100-119. ISBN 83-7391-086-7.
- Marek Derwich: Polska XX wieku (1914-2005). Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2004, ss. 184-187, seria: Polska. Dzieje cywilizacji i narodu. ISBN 83-7384-089-3.
edytuj Linki zewnętrzne
- Sejm po 1989 - Wszechnica Sejmowa